Pandemi Sonrası Gıda Tedarik Zincirlerinin Hibrit Karar Modelleri Kullanılarak Stratejik Değerlendirmesi

Online Makale

Online Hizmetlere Toplu Bakış Online Kayıt ve Konaklama Online Bilimsel Program Dernekler İçin... Referanslarımız Telefon ve e-posta Desteği Bildiri özeti nedir? Bildiri özeti nasıl hazırlanır? Bildiri özeti örnekleri Kabul mektubu örnekleri

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi

Pandemi Sonrası Gıda Tedarik Zincirlerinin Hibrit Karar Modelleri Kullanılarak Stratejik Değerlendirmesi [Pamukkale Univ Muh Bilim Derg]

Pamukkale Univ Muh Bilim Derg. Baskıdaki Makaleler: PAJES-19040 | DOI: 10.65206/pajes.19040

Pandemi Sonrası Gıda Tedarik Zincirlerinin Hibrit Karar Modelleri Kullanılarak Stratejik Değerlendirmesi

Beyzanur Cayir Ervural
Pandemi Sonrası Gıda Tedarik Zincirlerinin Hibrit Karar Modelleri Kullanılarak Stratejik Değerlendirmesi

COVID-19 sonrasında küresel gıda tedarik zincirlerinde (GTZ) artan karmaşıklık ve kesintiler, dayanıklı ve uyum sağlayabilen stratejilere olan ihtiyacı ön plana çıkarmıştır. Bu çalışma, Merkeziyetçi, Merkeziyetsiz, Dijitalleşmiş, Yerelleştirilmiş ve Hibrit olmak üzere beş alternatif GTZ yapılandırmasını değerlendirmektedir. Değerlendirme sürecinde, iki bütünleşik çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemi olan Entropi tabanlı MOORA ve Entropi tabanlı MARCOS yaklaşımları kullanılmıştır. Sekiz kritere (maliyet, esneklik, dayanıklılık, teslim süresi, sürdürülebilirlik, hizmet seviyesi, yenilik kapasitesi ve risk yönetimi) nesnel ağırlıklar atamak amacıyla Entropi yöntemi uygulanmış, böylece öznel önyargılar en aza indirilmiştir. Her iki yöntem de tutarlı sonuçlar vermiş; dijitalleşmiş ve hibrit modeller en etkili stratejiler olarak öne çıkarken, merkeziyetçi sistemler en düşük performansı göstermiştir. Bulguların güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla, kriter ağırlıkları farklı senaryolar altında değiştirilerek duyarlılık analizi yapılmıştır. Ayrıca sonuçların sağlamlığını doğrulamak için Entropi tabanlı COPRAS yöntemi uygulanmış ve sıralamaların farklı yöntemler altında da değişmediği görülmüştür. Çalışma, pandemi sonrası bağlamda iki farklı ÇKKV yöntemini karşılaştırarak literatüre katkı sunmakta; dijital altyapıya yatırım yapılması, hibrit modellerin benimsenmesi ve sürdürülebilirlik hedeflerinin tedarik zinciri planlamalarına entegre edilmesi yönünde uygulamaya dönük öneriler sunmaktadır. Genel olarak elde edilen sonuçlar, belirsiz küresel koşullar altında gıda tedarik zincirlerinin dayanıklılığını ve sürdürülebilirliğini artırmayı hedefleyen politika yapıcılar ve yöneticiler için uygulanabilir stratejiler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Gıda tedarik zinciri, Entropi, MOORA, MARCOS, COPRAS, Strateji seçimi, Hibrit tedarik zinciri, ÇKKV

Anahtar Kelimeler: Gıda tedarik zinciri, Entropi, MOORA, MARCOS, COPRAS, Strateji seçimi, Dijitalleşme, Hibrit tedarik zinciri, Çok kriterli karar verme

Post-Pandemic Strategic Evaluation of Food Supply Chains Using Hybrid Decision Models

Beyzanur Cayir Ervural
Post-Pandemic Strategic Evaluation of Food Supply Chains Using Hybrid Decision Models

With the escalating complexity and interruptions in global food supply chains (FSCs) mainly after COVID-19, the need for resilient and adaptable strategies has become much more apparent. This research conducts a comparative analysis of various FSC structures, such as Centralized, Decentralized, Digitalized, Localized, and Hybrid models. The comparison was carried out by applying two integrated multi-criteria decision-making (MCDM) methods: Entropy- based MOORA and Entropy-based MARCOS. Objective weights for the eight criteria (cost, flexibility, resilience, lead time, sustainability, service level, innovation capability, and risk management) were assigned through the Entropy method that was used to reduce the subjective bias. In general, both methods provided to the same conclusions, i.e., they ranked digitalized and hybrid models as the most effective strategies, whereas centralized systems were the least performing ones. To make the findings even more robust, we carried out a sensitivity analysis where we changed the criterion weights in different scenarios. Moreover, an Entropy- based COPRAS method was employed for the robustness analysis, and the findings supported the stability and consistency of the rankings across different methodological approaches. By contrasting two MCDM methods in a post-pandemic scenario, the study makes a local and global contribution and also provides a set of practical suggestions for the stakeholder which are investing into digital infrastructure, using hybrid models, and including sustainability objectives in supply chain planning. In sum, the findings provide concrete guidance to officials and executives that intend to make food supply chains more resilient and environmentally friendly amid global uncertainty.
Keywords: Food supply chain, Entropy, MOORA, MARCOS, COPRAS, Strategy selection, Hybrid supply chain, MCDM

Keywords: Food supply chain, Entropy, MOORA, MARCOS, COPRAS, Strategy selection, Hybrid supply chain, MCDM

Sorumlu Yazar: Beyzanur Cayir Ervural, Türkiye

ARAÇLAR